Giữa vùng biển Đông Bắc của Tổ quốc, đặc khu Cô Tô đang từng bước khẳng định hướng đi phát triển bền vững, hiện đại và đổi mới, với mục tiêu xây dựng đặc khu du lịch xanh, hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và gìn giữ hệ sinh thái biển đảo.
Phát huy lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, môi trường biển trong lành và hệ sinh thái đa dạng, đặc khu Cô Tô kiên định quan điểm không đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng kinh tế. Hoạt động du lịch được định hướng phát triển theo chiều sâu, ưu tiên các loại hình du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm, hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến tài nguyên thiên nhiên. Công tác quản lý môi trường, giảm rác thải nhựa, kiểm soát nước thải tại các cơ sở lưu trú, dịch vụ du lịch được triển khai đồng bộ, góp phần giữ gìn “màu xanh” cho các đảo.
Cùng với du lịch sinh thái biển đảo, đặc khu Cô Tô từng bước đa dạng hóa các sản phẩm du lịch xanh thông qua mô hình du lịch nông nghiệp trải nghiệm, gắn phát triển du lịch với giáo dục và bảo vệ môi trường. Tiêu biểu là hoạt động trải nghiệm tại vườn rau xanh Đồng Tiến do Trường THPT Cô Tô phối hợp với Hội Nông dân đặc khu tổ chức cho học sinh. Tại đây, các em được hướng dẫn quy trình gieo trồng, chăm sóc rau theo hướng hữu cơ, sử dụng phân bón vi sinh, chế phẩm sinh học thay thế thuốc bảo vệ thực vật; trực tiếp thu hoạch và giới thiệu sản phẩm nông nghiệp sạch của địa phương. Những trải nghiệm thực tế góp phần giáo dục kỹ năng sống, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và lan tỏa lối sống xanh trong cộng đồng.
Song song với đó, công tác giáo dục môi trường gắn với bảo tồn hệ sinh thái được triển khai bài bản ngay từ học đường. Mô hình “Vườn Tùng em chăm” tại Trường TH&THCS Thanh Lân là cách làm sáng tạo trong việc trồng, bảo tồn và lưu giữ giống Tùng La Hán – loài cây quý hiếm gắn với hệ sinh thái đặc thù của đặc khu. Thông qua việc phân công từng lớp, từng học sinh chăm sóc cây, mô hình đã hình thành tinh thần trách nhiệm, sự gắn bó với thiên nhiên và ý thức gìn giữ tài nguyên bản địa từ những hành động cụ thể, thiết thực.
Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển du lịch xanh một cách bền vững, đặc khu Cô Tô xác định khoa học – công nghệ là nền tảng quan trọng trong công tác quản lý, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch. Ngày 16/12/2025, UBND đặc khu Cô Tô đã làm việc với Đoàn công tác Viện Khoa học Công nghệ và Môi trường, Sở Khoa học và Công nghệ nhằm phối hợp triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Theo đó, các bên thống nhất định hướng triển khai 9 dự án khoa học – công nghệ trong giai đoạn tới, với tổng kinh phí dự kiến khoảng 39,5 tỷ đồng, tập trung vào ứng dụng công nghệ phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Trong số các dự án có tính ứng dụng cao, nổi bật là dự án ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giám sát, quản lý an toàn cho du khách. Dự án dự kiến xây dựng hệ thống camera và mô hình AI để giám sát, đếm và quản lý lượng khách đến – đi tại các đảo Cô Tô lớn, Cô Tô con, Thanh Lân và đảo Trần, phục vụ quản lý du lịch, phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn.
Trên cơ sở dữ liệu du lịch được số hóa và giám sát thông minh, đặc khu tiếp tục triển khai nhiều dự án đánh giá sức tải môi trường và bảo vệ hệ sinh thái biển đảo như: giám sát, quản lý rác thải trôi nổi và rác thải đại dương; xử lý rác thải sinh hoạt và rác thải nhựa theo mô hình kinh tế tuần hoàn bằng công nghệ nhiệt phân; nghiên cứu phát triển hệ thống chế biến, bảo quản thủy sản và chiết xuất hoạt chất sinh học từ rong nâu Cô Tô theo hướng sản xuất xanh, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải; đánh giá hiện trạng và lượng hóa giá trị kinh tế các sinh cảnh ngầm tại khu bảo tồn biển Cô Tô – đảo Trần; xây dựng thương hiệu du lịch theo hướng “sáng – xanh – sạch – đẹp – chuyển đổi số toàn diện”. Các dự án này góp phần bảo đảm phát triển du lịch phù hợp với khả năng chịu tải của hệ sinh thái, làm cơ sở cho công tác quy hoạch và quản lý bền vững đến năm 2030, tầm nhìn 2040.
Theo định hướng phát triển giai đoạn 2025-2030, đặc khu Cô Tô đặt mục tiêu trên 99% dân số được sử dụng nước sạch; tỷ lệ thu gom và xử lý chất thải rắn sinh hoạt đạt trên 99%; phấn đấu 100% rác thải đại dương tại các bãi biển, điểm tham quan du lịch được thu gom, xử lý; tỷ lệ che phủ rừng đạt 55%. Từ năm 2026, địa phương cơ bản loại bỏ hoàn toàn đồ nhựa dùng một lần trong hoạt động du lịch và đời sống sinh hoạt.
Lãnh đạo đặc khu Cô Tô khẳng định, địa phương luôn kiên định mục tiêu xây dựng Cô Tô trở thành đặc khu du lịch xanh, bền vững và hiện đại, lấy bảo vệ môi trường và gìn giữ hệ sinh thái biển đảo làm nền tảng; du lịch xanh làm trụ cột; khoa học – công nghệ và chuyển đổi số làm động lực phát triển. Mọi quy hoạch, dự án đầu tư đều phải gắn với yêu cầu phát triển bền vững, hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường. Thời gian tới, đặc khu sẽ tiếp tục ưu tiên ứng dụng khoa học – công nghệ trong quản lý du lịch, bảo vệ môi trường biển, xử lý rác thải, nước thải; phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm, nông nghiệp xanh gắn với giáo dục cộng đồng; xây dựng tiêu chí cơ sở lưu trú xanh, bền vững và từng bước đưa Cô Tô trở thành điểm đến du lịch xanh – an toàn – thân thiện tiêu biểu của tỉnh Quảng Ninh và khu vực.
Theo thông tin từ Báo Quảng Ninh (Link)
